Numer 85

(…) Pradawne, prymitywne, żywe skamieniałości – to najczęściej spotykane określenia dla gatunków ryb, które wyewoluowały miliony lat temu i żyją do dzisiaj bez większych zmian w budowie anatomicznej. (…)
Nadgromada: Osteichthyes – ryby kostnoszkieletowe (...)
Rodzaj: Latimeria (...)
Rodzaj: Neoceratodus – rogoząb (...)
Rodzaj: Protopterus – prapłetwiec (...)
Rodzaj: Acipenser – jesiotr (...)
Rodzaj: Huso
Rodzaj: Pseudoscaphirhynchus – pseudołopatonos
Rodzaj: Scaphirhynchus – łopatonos(...)
Rodzaj: Polyodon
Rodzaj: Psephurus (...)
Rodzaj: Erpetoichthys
Rodzaj: Polypterus (...)
Rodzaj: Amia (...)
Rodzaj: Atractosteus
Rodzaj: Lepisosteus (…)

Ewolucja ryb. Skąd wzięły się ryby do naszych akwariów - dr inż. Przemysław Pokorny;  
Pierwsze ryby pojawiły się w sylurze (440-417 milionów lat temu) (…) Jako pierwsze rozwijały się ryby fałdopłetwe (…).
Następny okres, dewon, bywa nazywany „wiekiem ryb”. (…) Już na początku dewonu pojawiły się trzonopłetwe, następnie pierwotne rekiny i zrosłogłowe, a także pierwsze promieniopłetwe i ryby dwudyszne.
Bezszczękowce (…)  zostały wyparte przez nowych władców wód należących do gromady tarczowców. (…) W dewonie pojawili się także pierwsi przedstawiciele dwóch ważnych grup ryb – chrzęstnych i kostnych. (…)
W następnym okresie – karbonie, apogeum rozwoju osiągnęły rekiny (…), zrosłogłowe i przedstawiciele promieniopłetwych – Palaeoniscoidei. Koniec karbonu przyniósł kres rybom trzonopłetwym z grupy Rhipidistia (…).
W połowie permu po 150 milionach lat ewolucji wymarły fałdopłetwe, a pod koniec tego okresu pojawiły się ryby z grupy Neopterygii, do której należy większość współczesnych ryb kostnych. (…) Pod koniec triasu pojawiają się Pholidophoriformes – ryby bliskie kostnoszkieletowym, licznie występują ryby trzonopłetwe.
W jurze pojawiają się jesiotrokształtne. W kredzie wymierają definitywnie Palaeoniscoidei znane z karbonu. Pod koniec kredy pojawiają się coraz bardziej wyspecjalizowane ryby – np. okoniokształtne. Ryby chrzęstne wchodzą w kolejny okres rozkwitu – pojawiają się przedstawiciele współczesnych rekinów (…).
Ostatnia era – kenozoik zaczęła się 65 mln lat temu. (…)
W paleocenie występowali liczni przedstawiciele dzisiejszych form ryb, a w eocenie wszystkich współczesnych rzędów. Wymierają ganoidy kostne. W miocenie występują już ryby bliskie współczesnym gatunkom.
Obecnie ponad 95% wszystkich żyjących ryb należy do Osteichthyes (ryby kostne), a pozostałe niecałe 5% do Chondrichtyes (ryby chrzęstne).

Rodzaj Xenotilapia Boulenger, 1899 - dr Marta Mierzeńska;

(…) Pielęgnice piaskowe należące do rodzaju Xenotilapia (plemię Ectodini) to grupa niewielkich ryb (…) zamieszkujących strefy denne (piaszczyste, muliste lub skalne) jeziora Tanganika na różnych głębokościach. (…)

Akwaryści - starzy, młodzi i najmłodsi - dr Hubert Zientek;

Niemal co tydzień w sobotnie przedpołudnie odbywam objazdy akwarystyczne po zaprzyjaźnionych hodowcach. To dla mnie prawdziwy relaks i przyjemność. (…)

Namiastka Oceanii w domu - zakładamy akwarium z tęczankami - Michał Pręgowski;  

Wystarczy spojrzeć na dorosłą tęczankę trójpręgą (Melanotaenia trifasciata) albo pasiastą (Melanotaenia australis), by zrozumieć, skąd bierze się zainteresowanie nimi i ich pobratymcami. (…) Tęczankowate (Melanotaeniidae) zamieszkują słonawe i słodkie wody Australii, Nowej Gwinei oraz kilku mniejszych okolicznych wysp. (…) Kilkanaście gatunków z rodzajów Bedotia i Rheocles zamieszkuje ponadto wody afrykańskiej wyspy Madagaskar. (…) Do endemitów zalicza się z kolei tęczankę czerwoną (Glossolepis incisus), spotykaną wyłącznie w nowogwinejskim jeziorze Sentani i jego rozlewisku. Inna tęczanka, Glossolepis wanamensis, występuje (…) tylko w niedużym jeziorze Wanam (Nowa Gwinea) (…). Nawet znana i lubiana przez akwarystów tęczanka Boesemana (Melanotaenia boesemani) występuje naturalnie w zaledwie trzech jeziorach (…).

Lampart w terrarium. Część II - Witold Borkowski;  

Biologii gekona lamparciego (Eublepharis macularius) poświeciłem poprzedni artykuł w „Naszym Akwarium”. Czas opisać podstawy chowu i hodowli tego przeciekawego gatunku jaszczurki. (…) Gekon lamparci (…) to egzotyczna ciepłolubna jaszczurka.

Żółw błotny (Emys orbicularis) jedyny i rzadki „pancerny” gad występujący w Polsce - Piotr Robakowski;  
Żółw błotny (Emys orbicularis) jest jedynym współcześnie żyjącym w strefie umiarkowanej gatunkiem z rodzaju Emys. W średniowieczu był tak pospolity, że chwytano go w dużych ilościach i przyrządzano z niego potrawy. (...)
Należy on do Gromady Gady - Reptilia, Podgromady - Anapsida, Rzędu Żółwie - Chelonia (Testudines), Podrzędu Skrytoszyjne - Cryptodira, Rodziny – Żółwie ziemnowodne Emydidae, Rodzaju – Żółwie botne Emys, do Gatunku - Emys orbicularis, czyli żółw błotny.

Ciekawostki akwarystyczne - Michał Pręgowski;  


Co w filtrze piszczy - czyli trochę teorii o filtracji. Część I - Filtracja mechaniczna i biologiczna - dr inż. Aleksandra Kwaśniak;  
Filtracja jest procesem, który umożliwia usunięcie unoszących się w wodzie cząsteczek materii. (…) Woda przepływająca przez filtr jest również oczyszczana z substancji rozpuszczonych, których na ogół nie widzimy. Na ogół, ponieważ są też takie grupy substancji, które zabarwiają wodę, dzięki czemu możemy wnioskować o ich obecności w akwarium.
Cedzenie zawiesin – wkład filtracyjny zachowuje się jak sito, zatrzymując na swojej powierzchni cząsteczki większe od porów złoża. (…)
Sedymentacja zawiesin w porach wkładu filtracyjnego dotyczy cząsteczek, które nie zostały zatrzymane w procesie cedzenia. (…)
Zatrzymywanie najdrobniejszych cząsteczek (…)
Flokulacja – w porach wkładu filtracyjnego może dochodzić do agregacji (łączenia się) cząsteczek, przez co wzrastają ich wymiary. (…)
Biologiczne oczyszczanie wody to (…) praca miliardów bakterii (…), do którego potrzebują substancji z naszego punktu widzenia niepożądanych w akwarium. (…) Coraz częściej stosowane są również specjalne biostartery. Z czasem w filtrze bakterie wytwarzają galaretowatą warstwę nazywaną błoną biologiczną. (…)
Nitryfikacja jest procesem dwuetapowym, w którym biorą udział dwie grupy bakterii autotroficznych. (…)

Mieszkańcy Morza Czerwonego w akwarium - czyli próba stworzenia biotopowego akwarium słonowodnego - Grzegorz Szymański;  
(…) Jednym z najbogatszych w rafy koralowe regionów świata, oprócz słynnej oceanicznej australijskiej Wielkiej Rafy Koralowej jest Morze Czerwone. To prawdopodobnie z Morza Czerwonego pochodzi większość mieszkańców naszych akwariów morskich. (…)

A może pływak żółtobrzeżek? - Zbigniew Strzelecki;  
(…) Pływak żółtobrzeżek należy do rzędu chrząszczy (Coleoptera), podrzędu chrząszczy drapieżnych (Adephaga) i rodziny pływakowatych (Dytiscidae) (…).
Uwaga: w Polsce prawnie chroniony jest pływak szerokobrzeżek (Dytiscus latissimus) (…).

Strategie chowu pyszczaków z jeziora Malawi - Mateusz Topolanek;  
Bardzo często czytając różne publikacje na temat pyszczaków z Malawi, napotkamy na dziwnie brzmiące hasła, jak np. kontrolowane przerybienie. (…) O kontrolowanym przerybieniu mówimy wówczas, gdy w akwarium jest więcej ryb niż możliwych do obrania terytoriów (…).
Na koniec chciałbym krótko opisać jeszcze jeden sposób trzymania pyszczaków. Mimo że powszechnie stosowany wśród akwarystów w Stanach Zjednoczonych, u nas budzi sporo kontrowersji. Otóż all male tank to akwarium zasiedlone wyłącznie... samcami. (…)

Grupa „B” Brown Discus - Andrzej Sieniawski;  


I Czeskie Mistrzostwa Hodowców Skalarów z udziałem gości zagranicznych - dr David Jopek;